Konsultant Krajowy

w dziedzinie medycyny paliatywnej

Zakład Medycyny Paliatywnej, Akademia Medyczna Gdańsk

 80-211, Dębinki 2, fax (58) 3491576, (58) 3412711, e-mail: galuszko@amedec.amg.gda.pl, www.opiekapaliatywna.org

Gdańsk, dnia 29 listopada 2006

 

Sprawozdanie

z działalności krajowego konsultanta

w dziedzinie medycyny paliatywnej

w roku 2005

 

(sprawozdanie w formacie .pdf)

1. Ogólna ocena stanu opieki paliatywnej w kraju zawarta jest w poniższych tabelach.

2. Dostępność do świadczeń zdrowotnych i liczba aktualnie zatrudnionych specjalistów.

3. Prognoza zapotrzebowania na opiekę paliatywną.

4. Aktualna liczba osób realizujących specjalizację w dziedzinie medycyny paliatywnej.

5. Opinia na temat zabezpieczenia w kadrę specjalistyczną.

6. Opinia o realizacji programu specjalizacji.

7. Opinie dotyczące przeprowadzenia ostatniego egzaminu specjalizacyjnego.

8. Warunki rozwoju opieki paliatywnej w przyszłości (Uwagi ogólne)

1. Ogólna ocena stanu opieki paliatywnej w kraju zawarta jest w poniższych tabelach.

Tabela 1

Wynika z tego, że w niektórych województwach istnieją zakłady, w których:

• występują komórki udzielające świadczeń wyłącznie dzieciom (woj. dolnośląskie, lubelskie, łódzkie, małopolskie, mazowieckie, opolskie) oraz

• występują zakłady udzielające świadczeń zarówno dorosłym jak i dzieciom (woj. kujawsko-pomorskie, lubelskie, łódzkie, małopolskie, mazowieckie, podkarpackie, podlaskie, pomorskie, śląskie, świętokrzyskie, warmińsko-mazurskie, wielkopolskie i zachodniopomorskie)

Z analizy danych szczegółowych wynika, że w wielu zakładach wykazywana jest więcej niż jedna komórka organizacyjna danego rodzaju.

Tabela 2

Z zestawienia wynika:

• dramatycznie niska ilość łóżek w paliatywnej opiece stacjonarnej w woj. zachodniopomorskim (1,18 Ł / 100 tys. mk), oraz niezadowalająca ilość łóżek w woj. śląskim (2,26), świętokrzyskim (3,01), łódzkim (3,94) i lubuskim (4,26),

• podobnie niewystarczająca jest dostępność paliatywnej opieki domowej w woj. małopolskim (zespoły wykazywane są w 35% powiatów), zachodniopomorskim (36%) oraz dolnośląskim i podlaskim (po 39%),

• ograniczona jest również dostępność poradni medycyny paliatywnej w woj. podlaskim (poradnie zarejestrowano w 17% powiatów), kujawsko-pomorskim (21%), podkarpackim (23%) i mazowieckim (26%).

• w większości województw nie wykazano rejestracji dziennych ośrodków opieki paliatywnej (dolnośląskie, lubelskie, łódzkie, mazowieckie, opolskie, podkarpackie, podlaskie, świętokrzyskie i zachodniopomorskie (0%), a wykazana ilość ośrodków (10 w województwie) należy uznać za niewystarczającą.

Tabela 3


 

Z przytoczonych danych wynika, że:

• średnia ilość łóżek, przypadająca na 100 tys. mieszkańców przekracza zalecaną wartość 5, przy czym:

o większą niż zalecana ilość łóżek opieki paliatywnej zarejestrowano w woj. pomorskim (9,9), wielkopolskim (8,9), kujawsko-pomorskim (8,6), opolskim i warmińsko-mazurskim (po 8,3), mazowieckim (7,9), dolnośląskim (7,4), małopolskim i podkarpackim (po 6,4), lubelskim (5,6).

o ilość łóżek w woj. zachodniopomorskim (1,18) należy uznać za dramatycznie niską, a w śląskim (2,26), świętokrzyskim (3,01) i łódz-kim (3,94) ilość łóżek należy uznać za niewystarczającą.

o w woj. świętokrzyskim wszystkie, a w podkarpackim (90,7%) i łódzkim (84,47%), zdecydowana większość znajduje się placówkach publicznych

o w woj. zachodniopomorskim niemal wszystkie (90,00%), a w lubuskim (62,79%) i pomorskim (62,67%) zdecydowana większość znajduje się w placówkach niepublicznych

• dwie trzecie ogólnej ilości zakładów w których zarejestrowano jakiekolwiek komórki opieki paliatywnej to placówki niepubliczne, z czego:

o niemal wszystkie zarejestrowane w woj. śląskim (80%)

o zdecydowana większość w woj. łódzkim i świętokrzyskim (po 75%), mazowieckim (73% i opolskim (71%)

o w woj. lubuskim większość zakładów to jednostki publiczne (47%)

Tabela 4

Z formalnego punktu widzenia uznanie przez organ rejestrowy „specjalizowania się w medycynie paliatywnej” bez równoczesnego stwierdzenia istnienia w jakichkolwiek komórek organizacyjnych opieki paliatywnej może świadczyć o udzielaniu świadczeń specjalistycznej opieki paliatywnej przez osoby nie posiadające odpowiedniego przygotowania zawodowego.

Nieprawidłowość powyższa wymaga wyjaśnienia z organem rejestrowym zwłaszcza, że przekroczenie to stanowi:

o w dolnośląskim 167%

o w lubelskim 165%

o w małopolskim 155% i

o w świętokrzyskim 150%,

o a zwłaszcza w kujawsko-pomorskim - 232%

2. Dostępność do świadczeń zdrowotnych i liczba aktualnie zatrudnionych specjalistów.

Tabela 5

Na podstawie rozeznania własnego, potwierdzonej informacjami z niektórych województw można stwierdzić, że z uwagi na niewystarczającą ilości specjalistów medycyny paliatywnej, za istotne należy uznać:

• wprowadzenie standardów określających wymogi kwalifikacyjne,

• doprowadzenie do aktywnej promocji uzyskiwania specjalizacji oraz

• zasadę uznawania specjalistycznego przeszkolenia lekarzy i pielęgniarek przez terytorialnie właściwych Konsultantów Wojewódzkich.

Wydaje się celowym wprowadzenie do zakresu uprawnień Konsultantów możliwość przeprowadzania kontroli sposobu uznawania uprawnień do wykonywania świadczeń przy zawieraniu kontraktów przez Narodowy Fundusz Zdrowia.

3. Prognoza zapotrzebowania na opiekę paliatywną.

1) Wzrost liczby łóżek (do planowanej ok. 6-7/100 tys. mieszkańców w województwie:

 ok. 30 łóżek w woj. dolnośląskim

 ok. 10 łóżek w woj. kujawsko-pomorskim

 ok. 10 w lubelskim

 ok. 30 w lubuskim

 ok. 60 w łódzkim

 ok. 15 w podlaskim

 ok. 130 w śląskim

 ok. 40 w świętokrzyskim

 ok. 60 w zachodniopomorskim

łącznie ok. 400 łóżek

2) Zwiększenie liczby zespołów opieki domowej (do wzorca 1 zespół w powiecie) szczególnie w województwach: małopolskim zachodniopomorskim dolnośląskim podlaskim.
Łącznie powinno w Polsce powstać ok. 200 zespołów opieki domowej

3) Zwiększenie sieci poradni medycyny paliatywnej zwłaszcza w województwie ku-jawsko-pomorskim, podlaskim, podkarpackim i mazowieckim.

4) Wzrost liczby dziennych ośrodków opieki paliatywnej przy większych hospicjach stacjonarnych, w miastach – a zwłaszcza organizacje takich ośrodków w woje-wództwach: dolnośląskim, lubelskim, łódzkim, mazowieckim, opolskim, podkar-packim, podlaskim, świętokrzyskim i zachodniopomorskim.

5) Organizacja przy większych ośrodkach onkologicznych a także przy szpitalach ogólnych w miastach wojewódzkich zespołów wspierających, świadczących usługi wszystkim pacjentom potrzebującym konsultacji i opieki paliatywnej na wszystkich oddziałach.

4. Aktualna liczba osób realizujących specjalizację w dziedzinie medycyny paliatywnej.

zob. Tabela 5

5. Opinia na temat zabezpieczenia w kadrę specjalistyczną.

  • W kraju potrzeba ok. 1200 specjalistów lekarzy w dziedzinie medycyny paliatywnej i ok. 1500 specjalistek pielęgniarek z opieki paliatywnej.

  • W chwili obecnej mamy 85 lekarzy specjalistów w dziedzinie medycyny paliatywnej.

  • Będzie brakowało ok. 1100 lekarzy specjalistów i ok. 1500 pielęgniarek specjalistek z opieki paliatywnej.

6. Opinia o realizacji programu specjalizacji.

Program specjalizacji z medycyny paliatywnej jest realizowany zgodnie z założeniami. Osoby specjalizujące się uczestniczą w kursach specjalizacyjnych organizowanych w wielu ośrodkach w Polsce i odbywają staże przewidziane programem.

Wydaje się, że dotychczasowy system organizacji ogólnopolskich kursów w kilku ośrodkach w Polsce (Bydgoszczy, Gdańsku, Katowicach, Poznaniu, Warszawie, Łodzi, Wrocławiu) funkcjonuje dobrze i należy go utrzymać.

7. Opinie dotyczące przeprowadzenia ostatniego egzaminu specjalizacyjnego.

Ostatni egzamin odbył się 09.11.2006 r. w Centrum Egzaminów Medycznych w Łodzi. Był to egzamin testowy – wzięło w nim udział 18 lekarzy, wszyscy zdali z wynikiem pomyślnym a następnie zaliczyli egzamin ustny i praktyczny, co świad-czy o dobrym przygotowaniu przyszłych specjalistów.

8. Warunki rozwoju opieki paliatywnej w przyszłości
(Uwagi ogólne)

Konieczne jest:

• stopniowe wyrównywanie nakładów przeznaczanych na opłacenie świadczeń opieki paliatywnej w poszczególnych województwach (w przeliczeniu na mieszkańca) i wyrównywanie cen jednostkowych porównywalnych świadczeń

• stopniowe wyrównywanie struktury tych nakładów (udziału poszczególnych rodzajów świadczeń w kwocie przeznaczonej na opłacenie opieki paliatyw-nej)

• stopniowe zwiększanie liczby zespołów opieki domowej w:

o powiatach stanowiących „białe plamy”

o aglomeracjach największych

• stopniowe tworzenie zespołów opieki dziennej oraz zespołów wsparcia, przy czym konieczne jest uwzględnienie dodatkowych środków na te świadcze-nia

• wprowadzenie standardów w opiece paliatywnej

• określenie czasu (vacatio legis), jaki jest potrzebny dla uzyskania takiej liczby specjalistów pracujących w jednostkach opieki paliatywnej, by można było wprowadzić w życie postanowienia standardów co do kwalifikacji kierowników poszczególnych komórek organizacyjnych (dziś jest ich blisko tysiąc)

• formalne upoważnienie Konsultantów Wojewódzkich do uznawania kwalifikacji kierowników jednostek opieki paliatywnej i personelu wykonującego świadczenia

• rozszerzenie zakresu szkoleń i permanentnego doszkalania personelu jednostek opieki paliatywnej, pełne ujednolicenie programów w zakresie medycyny paliatywnej w uczelniach medycznych

• upoważnienie Konsultantów Wojewódzkich do wydawania wiążących opinii ws. rejestracji jednostek opieki paliatywnej, przy czym, o ile to konieczne z uwagi na dwuinstancyjność decyzji administracyjnych – w przypadku od-mowy rejestracji komórki OP zakład miałby prawo odwoływania się do Kon-sultanta Krajowego.

• wyłączenie pomieszczeń zespołu opieki domowej ze stosowaniem wymogów sanitarnych dla zakładów opieki zdrowotnej.

Konieczne jest także opracowanie perspektywicznego planu rozwoju opieki paliatywnej na najbliższe lata.

1. Ogólna ocena stanu opieki paliatywnej w kraju zawarta jest w poniższych tabelach.

2. Dostępność do świadczeń zdrowotnych i liczba aktualnie zatrudnionych specjalistów.

3. Prognoza zapotrzebowania na opiekę paliatywną.

4. Aktualna liczba osób realizujących specjalizację w dziedzinie medycyny paliatywnej.

5. Opinia na temat zabezpieczenia w kadrę specjalistyczną.

6. Opinia o realizacji programu specjalizacji.

7. Opinie dotyczące przeprowadzenia ostatniego egzaminu specjalizacyjnego.

8. Warunki rozwoju opieki paliatywnej w przyszłości (Uwagi ogólne)

>> Sprawozdanie Konsultanta Krajowego za rok 2005

>> Sprawozdania Konsultantów Wojewódzkich za rok 2006

powrót do: [planszy głównej]