|
Rekomendacji Rec (2003) 24 |
Recommendation Rec(2003)24 |
|
tekst Rekomendacji w formacie
.pdf |
|
| Słownik | Glossary |
|
Bezskuteczność jest szeroko dyskutowaną koncepcją, obejmującą stosowanie postępowania medycznego, które nie przynosi znaczących korzyści choremu w zakresie zapobiegania, rozpoznawania i leczenia. Jest związana z francuskim terminem „acharnement thérapeutique” („zawziętość terapeutyczna”), która jest głównie stosowana w leczeniu przyczynowym lub przedłużającym życie. |
Futility is a much-debated concept indicating the use of health care interventions that do not have any substantial benefit for the patient, in terms of prevention, diagnosis or treatment. It is related to the French notion of `acharnement thérapeutique' (therapeutical fury), which is used mainly for curative or life-prolonging treatment. |
|
Hospicjum może oznaczać instytucję lub opiekę domową. Niekiedy odróżnia się hospicja o zróżnicowanym standardzie świadczeń. |
Hospice may mean an institution or a home care service. A distinction is sometimes made by low-care and high-care hospices. |
|
Indywidualny plan opieki: patrz niżej „plan opieki”. |
Individual care plan: see under `care plan'. |
|
Interdyscyplinarny odnosi się do rodzaju pracy zespołowej, w której opieka jest zapewniana przez zespół jako całość; granice między poszczególnymi dyscyplinami i ich zakresem kompetencji są postrzegane jako mniej istotne niż w zespołach wielodyscyplinarnych. |
Interdisciplinary refers to a type of teamwork, where care is given by the team as a whole; borders between disciplines and their competencies are seen as less important than in teams that work in a multidisciplinary manner. |
|
Jakość życia: podstawowym celem opieki paliatywnej jest uzyskanie optymalnej jakości życia. Koncepcja ta jednak pozostaje trudna do zdefiniowania i do pomiaru u chorych z zaawansowaną chorobą. Narzędzia służące do pomiaru w badaniach podczas leczenia przyczynowego, w większości nie mogą być zastosowane w opiece paliatywnej, szczególnie ze względu na nie uwzględnianie problemów duchowych pod koniec życia. Pomiar jakości życia oparty na preferencjach chorych wydaje się być właściwy w opiece paliatywnej. |
Quality of life: the core aim of palliative care is optimal quality of life. This concept, however, has remained elusive and is difficult to measure in patients with advanced diseases. Measurement tools developed for trials in disease-modifying treatment mostly cannot be used in palliative care, especially the lack of attention for spiritual issues at the end of life. Quality of life measures based on the preferences of patients seem appropriate for palliative care. |
|
Medycyna paliatywna jest specjalnością medyczną specyficznym rodzajem działań, obejmujących chorych z aktywną, postępującą i zaawansowaną chorobą, dla której prognoza jest ograniczona, a opieka koncentruje się na jakości życia. Stanowi część opieki paliatywnej. |
Palliative medicine is the specific medical care of patients with active, progressive and advanced disease for whom the prognosis is limited, and the focus of care is the quality of life. It is part of palliative care. |
|
Narodowy/regionalny plan opieki paliatywnej: strategia opracowana przez polityków, profesjonalistów i chorych, której celem jest zabezpieczenie dostępności, równości i jakości (skuteczności, wydajności i satysfakcji) w zapewnieniu opieki paliatywnej. Podstawowe elementy racjonalnego planu stanowią ocena potrzeb, definicja jasno sformułowanych celów, zapewnienie specjalistycznych świadczeń, środki przeznaczone na świadczenia w podstawowej opiece medycznej (zwłaszcza te, występujące szczególnie często u chorych z zaawansowaną chorobą, w oparciu o opiekę w środowisku), edukacja i szkolenie, promocja dostępności opioidów, specjalne regulacje prawne, finanse, opracowanie standardów i systematyczna ocena wyników. |
National / regional palliative care plan: a strategy developed by policymakers, professionals, and patients the aims and principles of which are to achieve coverage, equity, and quality (effectiveness, efficiency, and satisfaction) in the provision of palliative care. The common elements of a rational plan include the evaluation of needs, the definition of clear aims, the implementation of specific services, the measures on general/conventional services (very specially those with high prevalence of advanced patients and the based in the community), education and training, promotion of opioid availability, specific legislation, financing, elaboration of standards, and systematic evaluation of the outcomes. |
|
Opieka dla opiekunów stanowi działanie w opiece paliatywnej, które wyraźnie odnosi się do trudności i obciążeń opiekunów, które mogą być związane z opieką nad osobą umierającą. Może ona także obejmować opiekę w okresie żałoby. Stanowi ważny element zapobiegania wystąpienia zespołu wypalenia u opiekuna. |
Care for the caregivers indicates an activity in palliative care that explicitly addresses the difficulties and burdens for caregivers that can be associated with caring for a dying person. It may also involve bereavement care. It is an important element in the prevention of caregiver burnout. |
|
Opieka duchowa koncentruje się na zagadnieniach poszukiwania sensu/znaczenia oraz pytaniach dotyczących egzystencji i religii, które są często zadawane przez chorych z zaawansowaną, postępującą chorobą i ich rodziny. Nie jest ograniczona do chorych, którzy wyznają religię, ale skierowana do wszystkich, zarówno wierzących jak i nie wierzących chorych i ich rodzin, zarówno przed jak i po śmierci. bliskiej osoby |
Spiritual care focuses on issues of meaning and on existential and religious questions that often come up in patients and families facing an advanced, progressive disease. It is not restricted to patients with a religion, but addresses all, both a-religious and religious patients and their families, both before and after death. |
|
Opieka dzienna jest zwykle połączona ze specjalistycznymi oddziałami opieki paliatywnej. Chorzy mogą przyjeżdżać raz lub więcej razy w tygodniu. Oferowane usługi obejmują opiekę medyczną (przetaczanie krwi, niesienie ulgi w bólu i innych objawach itd.), socjalną (mycie/kąpiele), rehabilitację (fizjoterapia/terapia zajęciowa), relaksacyjną (masaż) lub rozrywkę (sztuka i rzemiosło). Służy także jako zapewnienie możliwości uzyskania nieco wolnego czasu dla głównego opiekuna (opieka wyręczająca). |
Day care facilities are usually attached to specialist palliative care in-patient units. Patients may attend on one or more days each week. Services offered may be considered as medical (blood transfusions, review of pain and symptom management etc), social (shower/bath), rehabilitative (physiotherapy/occupational therapy), relaxational (massage) or diversional (art & crafts). Also, they serve to give the main carer an opportunity to have some free time. |
|
Opieka hospicyjna: nie istnieje pełna, satysfakcjonująca definicja opieki hospicyjnej 32. Początkowo, koncepcja ta odnosiła się do formy opieki rozwiniętej w przeciwieństwie do głównego nurtu opieki zdrowotnej, w której większość pracy była wykonywana przez woluntariuszy i w której preferowano zapewnienie komfortu i opiekę duchową. Obecnie, w wielu krajach opieka hospicyjna jest równoznaczna z opieką paliatywną. |
Hospice care: there is no entirely satisfactory definition of hospice care. Originally, the concept referred to a form of care, developed in contrast to mainstream health care, where much of the work was done by volunteers, and where the was a strong focus on comfort care and spirituality. Nowadays, in many countries, hospice care is used synonymously with palliative care. |
|
Opieka paliatywna: istnieją różne definicje opieki paliatywnej. Te zalecenia i wyjaśniające memorandum stosuje nieco zmodyfikowaną wersję definicji, sformułowanej przez Światową Organizację Zdrowia w 1990 roku i poprawioną w 2002 roku: Jest to aktywna, całościowa opieka obejmująca chorych z zaawansowaną, postępującą chorobą. Podstawowe znaczenie odgrywa zapobieganie i niesienie ulgi w cierpieniu poprzez uśmierzanie bólu i innych objawów oraz wsparcie psychologiczne, socjalne i duchowe. Celem opieki paliatywnej jest osiągnięcie możliwie najwyższej jakości życia chorych i ich rodzin. |
Palliative care: there are various definitions of palliative care. This recommendation and explanatory memorandum uses a slightly revised version of the definition formulated by the WHO in 1990 and revised in 2002: The active total care of patients with advanced, progressive disease. Control of pain, of other symptoms, and of psychological, social and spiritual problems, is paramount. The goal of palliative care is the achievement of the best possible quality of life for patients and their families. |
|
Opieka terminalna stanowi kontynuację opieki paliatywnej i zwykle odnosi się do postępowania - opieki nad chorymi w ostatnich godzinach lub dniach życia. |
Terminal care is a continuum of palliative care and usually refers to the management of patients during the final hours or days of life. |
|
Opieka wyręczająca stanowi formę opieki, mającą na celu czasowe odciążenie rodziny w opiece nad chorym; która może być niezbędna na przykład w sytuacji zachorowania opiekuna lub jego wakacji. Opieka wyręczająca może być zapewniona przez szpitale, domy opieki, domy dla osób starszych lub hospicja. Granice między opieką wyręczającą, opieką dzienną i czasowym przyjęciem do szpitala z powodów medycznych mogą się niekiedy zacierać. |
Respite care indicates a form of care intended to temporarily relieve family members of the care of a patient; this may be necessary, for instance, to allow for medical treatment of a partner, or for a holiday. Respite care may be provided in hospitals, nursing homes, homes for the elderly, or hospice. The limits between respite care, day care, and temporary hospital admissions for medical reasons can sometimes be unclear. |
|
Plan opieki: dokument opracowany przez zespół opieki paliatywnej wspólnie z chorym i rodziną, regularnie sprawdzany, który zawiera potrzeby i preferencje chorego i rodziny, oczekiwania oraz zadania różnych opiekunów będących profesjonalistami i nie profesjonalistami, zaangażowanymi w opiekę; plan opieki jest przede wszystkim nakierowany na przewidywanie i zapobieganie sytuacjom kryzysowym. |
Care plan: a document dressed up by the palliative care team with the patient and the family, and regularly revised, which specifies the needs and preferences of the patient and the family, the developments to be expected, and the tasks of the various professional and non-professional caregivers involved; a care plan is, as much as possible, anticipatory and focuses on the prevention of crisis situations. |
|
Rehabilitacja jest przywróceniem chorym z zaawansowaną chorobą sprawności w stopniu możliwym do uzyskania, w celu osiągnięcia możliwie największej aktywności i optymalnej jakości życia. Może obejmować pracę fizjoterapeuty i terapeuty zajęciowego. |
Rehabilitation is the restoration, as much as possible, of functionality in patients with advanced disease in order to allow them to be as active as possible and to have an optimal quality of life. It may involve the work of physiotherapists and occupational therapists. |
|
Rodzina: w kontekście opieki paliatywnej rodzina obejmuje wszystkie osoby nie będące profesjonalistami, które na podstawie wcześniejszych relacji uczuciowych są zaangażowane w opiekę nad chorym. Rodzina jest często traktowana jako „jednostka opieki”; choć może to nie być całkowicie prawdziwe (chory powinien i stanowi „centrum” opieki), potwierdza to, iż rodzina jest ważna, ponieważ zarówno zapewnia opiekę jak i potrzebuje jej. |
Family: in the context of palliative care, the family comprises all non-professionals who, on the basis of a pre-existent affective relationship, are involved in the care for the patient. The family is often referred to as `the unit of care'; even though this may not literally be true (the patient should and does remain at the centre), it confirms the importance of the family both as providers and as in need of care. |
|
Specjalistyczne jednostki opieki paliatywnej są jednostkami, których podstawową specjalnością jest opieka paliatywna, która jest zapewniana przez zespół interdyscyplinarny, pod kierownictwem profesjonalisty, właściwie wyszkolonego i doświadczonego w dziedzinie opieki paliatywnej. |
Specialised palliative care services are those services with palliative care as their core specialty and which are provided by an inter-disciplinary team, under the direction of a suitably trained and experienced palliative care professional. |
|
Wieloprofesjonalny odnosi się do obecności więcej niż jednej profesji w zespole. Zespół wieloprofesjonalny może składać się z lekarzy i pielęgniarek oraz szeregu innych pracowników służby zdrowia; może pracować jako zespół inter lub wielodyscyplinarny. |
Multiprofessional refers to the presence of more than one profession in a team. A multiprofessional team may consist of physicians and nurses and an array of other health care workers; it may work either in an interdisciplinary of in a multidisciplinary way. |
|
Wolontariusze są opiekunami, którzy poświęcają część swojego czasu dla chorych w opiece paliatywnej, bez wynagrodzenia i bez wcześniejszego związku z chorym. Są zwykle szkoleni i nadzorowani przez organizacje wolontariuszy. Profesjonalni pracownicy służby zdrowia mogą również być woluntariuszami. |
Volunteers are those caregivers who devote a part of their time to the palliative care of patients without being remunerated and without a pre-existent affective relationship to the patient. They usually are co-ordinated and trained by a volunteer organisation. Health care professionals may also act as volunteers. |
|
* * * |
* * * |
| Wytyczne (Rekomendacje) Rec (2003) 24 |
Recommendation Rec(2003)24 |
|
Wytyczne (Rekomendacje) Rec (2003) 24 |
|
|
Posłowie: |
|
|
|
|
|
|
|
|
Redakcja polskiej wersji
dokumentu: Jacek Łuczak |
Tytuł oryginału:
Recommendation Rec (2003)24 of the Committee of Ministers to member states
on the organisation of palliative care |