SPRAWOZDANIA KONSULTANTÓW WOJEWÓDZKICH

ZA ROK 2005

województwo kujawsko-pomorskie

Andrzej Stachowiak

Konsultant Wojewódzki

w dziedzinie medycyny paliatywnej

dla województwa kujawsko-pomorskiego

Bydgoszcz, dnia 12.04.2006 r.

Szanowny Pan

Józef Ramlau

Wojewoda Kujawsko-Pomorski

ul. Jagiellońska 3

85-950 Bydgoszcz

Dotyczy:

sprawozdanie z działalności

jednostek hospicyjnych/paliatywnych

województwa kujawsko-pomorskiego w 2005 roku

• Raport za 2005 rok przygotowano na podstawie całorocznej obserwacji działalności opieki paliatywnej i raportów statystycznych otrzymanych z większości jednostek opieki paliatywnej. W tym celu została zbudowana ankieta  przekazana poszczególnym kierownikom jednostek opiek paliatywnej w naszym województwie. Na ankietę statystyczną nie odpowiedziały łącznie 4 jednostki paliatywne miedzy innymi z Aleksandrowa Kujawskiego, NZOZ-u w Lipnie, Szpitala Uniwersyteckiego w Bydgoszczy i Hospicjum Domowego we Włocławku. Z tego powodu przedstawione poniżej w tabelach dane statystyczne mogą nie odzwierciedlać w pełni wszystkich dokonań na polu opieki paliatywnej w roku 2005. 

• W 2005 roku działało 19 jednostek opieki paliatywnej z czego 17 prowadziło opiekę domową, 8 opiekę stacjonarną. Opieka domowa dostępna jest w większości powiatów naszego województwa. Pozbawieni tej opieki są mieszkańcy w powiecie żnińskimi i radziejowski. Z końcem 2005 roku Dom Sue Ryder w Bydgoszczy utworzył zespół opieki domowej w powiecie żnińskim. Należy jednak zaznaczyć, że nie zostało przewidziane finansowane tych świadczeń przez NFZ na rok 2006.  W naszym województwie w roku 2006 tylko mieszkańcy powiatu radziejowskiego pozbawieni są dostępu do opieki paliatywnej i powiat ten będzie zaliczony do „białych plam” na mapie Polski. Pomimo licznych moich apeli i starań lokalnych świadczeniodawców Oddział Wojewódzki NFZ nie ogłosił konkursu w 2005 roku na opiekę paliatywną w tym powiecie.

• W naszym województwie rocznie umiera blisko 5 tys. osób z powodu chorób nowotworowych. Szacuje się, że około 6 -7 tys. osób rocznie wymaga opieki paliatywnej. W 2005 roku opieką paliatywną objęto opieką paliatywną ponad  5 000 osób. Liczba ta wzrosła w stosunku do roku 2004 o ponad 1000 osób. Szacunkowe dane statystyczne wskazują, iż objęto opieką ok. 80% wszystkich potrzebujących opieki paliatywnej w naszym województwie.

I. Dostępność pacjentów do poszczególnych form opieki paliatywnej na terenie województwa kujawsko-pomorskiego.

1. Opieka domowa

• W 2005 roku jednostki opieki paliatywnej zakontraktowały blisko 190.000 osobodni (Tabela 1) a wykonały ponad 232.000 osobodni tj. około 122% przyznanego ogółem kontraktu. Zespoły wielospecjalistyczne opieki domowej wykonały łącznie blisko 100.000 wizyt u pacjentów w domach z czego około 20% stanowiły wizyty lekarskie,  ok. 70% wizyty pielęgniarskie i ok. 10% stanowiły wizyty fizjoterapeutów, psychologów i pracowników socjalnych (Tabela 2). Średni koszt osobodnia wyniósł 37.30 zł.  
   

• Tabela 1.

• Tabela 2.

• Pozytywne zmiany uzyskane 2005 roku w postaci zwiększonych kontraktów przez zespoły opieki domowej w trakcie kontraktowania na 2006 rok zostały poważnie zachwiane przez zwiększenie limitów wykonań osobodni przy jednoczesnej obniżeniu wyceny jednostkowej świadczenia osobodnia z 38 do 36 złotych. Proces związany z kontraktowaniem świadczeń opiera się na dopasowaniu środków finansowych NFZ do ilości świadczeń wykonanych w roku poprzednim. Globalny wzrost świadczeń na opiekę domową w planie NFZ na 2006 rok nie przekroczył 5%. Prowadzona prze NFZ  polityka obniżania ceny jednostkowej świadczeń jest prostym zabiegiem matematycznym, który jest sprzeczny z rosnącymi potrzebami pacjentów i wymogami stawianymi świadczeniodawcom. Oddział Narodowego Funduszu Zdrowia nie wykorzystuje wiedzy i doświadczeń liderów opieki paliatywnej w kreowaniu właściwego finansowania opieki paliatywnej. Wielu świadczeniodawców wskazuje na pozycję jednostronnego dyktowania warunków cenowych przez NFZ. Odmowa ich przyjęcia grozi zaprzestaniem działalności przez świadczeniodawcę ze względu na monopolistyczną pozycję NFZ w finansowaniu świadczeń. „Białe plamy” na mapie województwa w dostępie do opieki paliatywnej w 2005 roku obejmowały powiat żniński i radziejowski.  W połowie roku 2005 w powiecie żnińskim rozpoczęto budowę lokalnego zespołu opieki domowej zakończonego sukcesem. Pod koniec roku opieką paliatywną codziennie było ok. 20 pacjentów. Oddział NFZ nie ogłosił konkursu na udzielanie świadczeń w tych powiatach na 2006 rok. Aktualnie brakuje finansowania opieki w powiecie żnińskim i rozwiązania problemu opieki w powiecie radziejowskim. Największa dostępność do opieki paliatywnej mają pacjenci w miastach województwa i powiatowych . Na terenach wiejskich opieka paliatywna nadal wymaga znaczących inwestycji w rozwój kwalifikowanej kadry medycznej i lokalnej infrastruktury.

1.2 Opieka domowa nad dziećmi.

• Opiekę paliatywną dla dzieci wg rejestru Wojewody prowadzi 7 jednostek (Tabela 1).  Dane statystyczne uzyskano od 3 jednostek z Torunia Bydgoszczy (Tabela 3). W Toruniu działa jedyne w naszym Województwie wolnostojące Hospicjum dla dzieci prowadzone przez Fundację Nadzieja. Pozostałe jednostki opieki paliatywnej skupiające się głownie na opiece dorosłymi pacjentami zawierają niewielkie kontrakty z NFZ na opiekę nad dziećmi. 
   

• Tabela 3

Powyższa tabela nie obejmuje dzieci objętych domowym leczenie respiratorowym.

 1.3 Opieka specjalistyczna nad pacjentami z chorobami przewlekłymi.

• Od 3 lat prowadzona jest specjalistyczna opieka nad pacjentami w stanie wegetatywnym („apalicznym”) z powodu głębokiego uszkodzenia centralnego układu nerwowego w przebiegu różnych chorób przewlekłych, głównie naczyniowych. W 2005 roku Hospicjum Światło w Toruniu i Dom Sue Ryder w Bydgoszczy utworzyły Zakłady Opiekuńczo - Lecznicze w celu objęcia opieką pacjentów w ciężkim stanie.

• W Domu Sue Ryder w Bydgoszczy od 2002 roku realizowane jest domowa opieka u pacjentów z przewlekłą niewydolnością oddechową wielospecjalistyczne z użyciem respiratorów. Tą formą opieki objęci są pacjenci zarówno dorośli jak i dzieci  z chorobami przewlekłymi i postępującymi takimi jak: choroba Duchenna, mukowiscydoza, kyfoskolioza, SLA itp. Dom Sue Ryder prowadzi opiekę respiratorową  na terenie 12 województw.

1.4 Opieka stacjonarna.

• Tabela 4

• Nasze województwo spełnia normę wskaźnikową łóżek opieki paliatywnej, która wynosi 5 łóżek na 100.000 mieszkańców. Dostępność tej formy opieki jest obecnie na zadawalającym poziomie. W 2005 roku hospitalizowano na 123 łóżkach 2256 pacjentów w większości z choroba nowotworową (Tabela 4). Średni czas hospitalizacji utrzymuje się nadal na zbyt wysokim poziomie ponad 20 dni. Należy podkreślić, że niektóre Oddziały Opieki Paliatywnej osiągnęły znacznie krótszy średni okres hospitalizacji tj ok. 10 dni.

• Wiele oddziałów nadal posiada trudności w zapewnieniu specjalistycznej kadry medycznej. Sytuacja tak od wielu lat występuje w Szpitalu w Grudziądzu i Świeciu n.Wisłą.

1.5 Poradnia Medycyny Paliatywnej

• Poradnie Medycyny Paliatywne działają aktywnie w 4 jednostkach udzielając porad specjalistycznych porad i zabiegów lekarskich, pielęgniarskich, rehabilitacyjnych i psychologicznych. W 2005 roku udzielono porad 398 pacjentom (Tabela 5). W przyszłości niezbędne będzie rozszerzenie świadczeń rehabilitacyjnych dla pacjentów z obrzękiem limfatycznym.

Tabela 5.

1.6 Centrum Dzienne

• Centra dzienne dla pacjentów objętych opieka paliatywną prowadzone są przez 2 jednostki w Toruniu i 2 w Bydgoszczy. W 2005 roku z opieki w centrach dziennych skorzystało z opieki 46 pacjentów (Tabela 6). Należy przypuszczać, że liczba ta jest niska z uwagi na wysokie koszty i możliwości lokalowe i finansowe jednostek. Ta forma opieki niezwykle potrzebna dla pacjentów i ich rodzin wymaga rozbudowy infrastruktury lokalowej na warsztaty terapii zajęciowej oraz odpowiednio przygotowanych terapeutów zajęciowych. Niestety nadal ta forma opieki nie jest refundowano przez Narodowy Fundusz Zdrowa. Świadczenie to pokrywane jest ze środków własnych jednostek.
   

• Tabela 6.

2. Problemy w rozwoju opieki paliatywnej.

• Jednostki opieki paliatywnej borykają się z licznymi problemami związanymi z:

  • ubogą infrastrukturą,

  • słabo wyszkoloną kadrą medyczną,

  • brakiem odpowiedniego sprzętu rehabilitacyjnego potrzebnego do zastosowania w domu pacjenta oraz

  • problemami ekonomicznymi.

• Kolejny istotnym problemem jest brak standardów, jak  i podstawowych mierników jakości świadczeń w opiece paliatywnej.

• Nieuregulowana jest kwestia finansowania edukacji personelu medycznego. Dzięki wysiłkom poszczególnych jednostek głównie Hospicjum „Światło”, „Nadzieja”, ks. Jerzego Popiełuszki a także Bydgoskiego Towarzystwa Opieki Paliatywnej istniej możliwość szkolenia kadry pielęgniarskiej. Niemniej nakłady na szkolenia są niewielkie i nie uwzględniają rosnących potrzeb. Szkolenie lekarzy w dużej części odbywa się dzięki sponsorowaniu przez firmy farmaceutyczne.
   

• Tabela 7.