SPRAWOZDANIA KONSULTANTÓW WOJEWÓDZKICH

ZA ROK 2005

województwo zachodniopomorskie

Jadwiga Zwiegińcew

Konsultant Wojewódzki

w dziedzinie medycyny paliatywnej

dla województwa zachodniopomorskiego

Szczecin, 14.02.2006 r.

Pan Robert Krupowicz

WOJEWODA ZACHODNIOPOMORSKI

Sprawozdanie konsultanta wojewódzkiego

w dziedzinie Medycyny Paliatywnej za rok 2005

Nowa Definicja Opieki Paliatywnej, opracowana przez WHO kładzie większy nacisk na zapobieganie cierpieniu:

Opieka paliatywna jest działaniem, które poprawia jakość życia chorych i ich rodzin stających wobec problemów związanych z zagrażającą życiu chorobą, poprzez zapobieganie i znoszenie cierpienia dzięki wczesnej identyfikacji oraz bardzo starannej ocenie i leczeniu bólów i innych problemów somatycznych, psychosocjalnych i duchowych.

Aktualna sytuacja w zakresie opieki paliatywnej w Województwie Zachodniopomorskim: (wg Informatora Statystycznego Ochrony Zdrowia Województwa Zachodniopomorskiego za 2004 rok)

• Województwo Zachodniopomorskie zamieszkuje ogółem 1 694 865 mieszkańców.

• Ogólna liczba zgonów w ciągu 2004 roku wynosiła: • 14 904,

• z czego na nowotwory złośliwe 2 499.

• Dostęp do pełnej opieki paliatywnej ma tylko 583 369 mieszkańców Województwa Zachodniopomorskiego - 34,4%. Są to mieszkańcy:

• miasta Szczecina (na prawach powiatu),

• miasta Koszalina ( na prawach powiatu),

• powiatu koszalińskiego.

• Dostęp do częściowej opieki paliatywnej ma 407 701 mieszkańców Województwa Zachodniopomorskiego - 24%. Są to mieszkańcy powiatów:

• gryfińskiego,

• gryfickiego,

• kamieńskiego,

• stargardzkiego,

• miasta Świnoujście (miasto na prawach powiatu),

• wałeckiego.

• Bez dostępu do opieki paliatywnej (w promieniu ok. 30 km od jednostki opieki paliatywnej) jest 703 795 mieszkańców Województwa Zachodniopomorskiego - 41,6%. Są to mieszkańcy powiatu:

• choszczeńskiego,

• goleniowskiego,

• łobeskiego,

• myśliborskiego,

• polickiego,

• pyrzyckiego,

• białogardzkiego,

• drawskiego,

• kołobrzeskiego,

• sławieńskiego,

• szczecineckiego,

• świdwińskiego.

Pełną opiekę paliatywną w naszym województwie zapewniają tylko dwa ośrodki:

1) Hospicjum Św. Jana Ewangelisty w Szczecinie posiada wszystkie podstawowe formy opieki paliatywnej, zapisane w statucie jednostki:

• Hospicjum Stacjonarne,

• Hospicjum Domowe czynne 24 godziny na dobę oraz przez 7 dni w tygodniu,

• Poradnia Opieki Paliatywnej,

• Hospicjum Domowe Dla Dzieci,

• dzienny pobyt dla pacjentów dochodzących – bez finansowania z NFZ.

2) Hospicjum im. Ojca Maksymiliana Kolbe w Koszalinie posiada następujące formy opieki paliatywnej, zapisane w statucie jednostki:

• Hospicjum Stacjonarne,

• Hospicjum Domowe czynne 24 godz. na dobę i przez 7 dni w tygodniu.

• Współpracuje z Poradnią Opieki Paliatywnej przy Poradni Onkologicznej Szpitala Wojewódzkiego w Koszalinie.

Częściową opiekę paliatywną zapewniają następujące ośrodki:

1) Regionalny Szpital Onkologiczny w Szczecinie:

• Gabinet Medycyny Paliatywnej przy Poradni Onkologicznej

• Hospicjum Domowe

2) Hospicjum Domowe dla Dzieci w Szczecinie

 

3) Poradnia Medycyny Paliatywnej „AMIMED” w Szczecinie

 

4) Gryfino – Poradnia Medycyny Paliatywnej

 

5) Gryfice - Poradnia Medycyny Paliatywnej przy SP ZZOZ - Poradnia Medycyny Paliatywnej przy NS ZOZ „ Spec – Med.”

 

6) Kamień Pomorski - Poradnia Medycyny Paliatywnej przy Szpitalu Św. Jerzego

 

7) Stargard Szczeciński - Poradnia Medycyny Paliatywnej przy SP ZZOZ

 

8) Świnoujście - Poradnia Medycyny Paliatywnej przy SP ZOZ

Podczas kontroli powyższych jednostek nalegałam na dyrektorów odpowiedzialnch za opiekę zdrowotna, by organizowali hospicja domowe na bazie istniejących jednostek, lub by powstawały filie w tych miastach Hospicjum Św. Jana Ewangelisty. Spodziewam się utworzenia w bieżącym hospicjum domowego w Stargardzie Szczecińskim. Białe plamy - miasta, gdzie nie ma aktualnie opieki paliatywnej/hospicyjnej:

1) Białogard

2) Choszczno

3) Drawsko Pomorskie

4) Goleniów

5) Kołobrzeg

6) Łobez

7) Myślibórz

8) Police

9) Pyrzyce

10) Sławno

11) Szczecinek

12) Świdwin

13) Wałcz

Jeśli NFZ sfinansuje filie Hospicjum Św. Jana Ewangelisty i SN ZOZ - y, to w bieżącym roku powstaną hospicja domowe w powiatach: choszczeńskim, goleniowskim, polickim, pyrzyckim, sławieńskim, szczecineckim i wałeckim. Wiążę się to z podjęciem specjalizacji z dziedziny medycyny paliatywnej przez lekarzy, którzy zamieszkują na wymienionych terenach.

Dążę do powstania w Województwie Zachodniopomorskim w każdym mieście powiatowym jednego, i tylko jednego ośrodka opieki paliatywnej/hospicyjnej, w pierwszej kolejności hospicjum domowego, poradni medycyny paliatywnej, a w dalszej kolejności sieci hospicjów stacjonarnych. W Szczecinie natomiast do pozostawienia jednego i tylko jednego ośrodka opieki paliatywnej dla dorosłych i jednego ośrodka opieki paliatywnej dla dzieci; pozostawiając Gabinet Medycyny Paliatywnej przy Przychodni Onkologicznej Regionalnego Szpitala OnkologicznegoW Szczecinie. Podstawowym zabezpieczeniem opieki paliatywnej/hospicyjnej w Szczecinie powinny pozostać:

1) Centrum Opieki Paliatywnej dla Dorosłych – to Hospicjum Św. Jana Ewangelisty (z filiami Hospicjum Domowego w niektórych miastach powiatowych)

2) Centrum Opieki Paliatywnej wyłącznie dla dzieci, młodzieży i młodocianych

Z upoważnienia Wojewody Zachodniopomorskiego przeprowadziłam kontrolę jednostek opieki paliatywno/hospicyjnej, pod względem:

• organizacji,

• kwalifikacji kadry medycznej,

• wyposażenia w sprzęt i aparaturę medyczną oraz

• przestrzegania zalecanych standardów medycznych.

Kontrolę poniższych jednostek opieki paliatywno/hospicyjnej przeprowadziłam w następujących dniach:

• w Poradni Medycyny Paliatywnej w Stargardzie Szczecińskim – 16.12.2005 r.

• w Poradni Medycyny Paliatywnej w Świnoujściu - 21.12.2005 r.

• w Poradni Medycyny Paliatywnej w Kamieniu Pomorskim – 21.12.2005 r.

• w Poradni Medycyny Paliatywnej w Gryficach w NZOZ–ie” Spec-med” - 28.12.05r.

• w Poradni Medycyny Paliatywnej przy SPZZ w Gryficach – 28.12.2005 r.

• w Koszalinie: - w Hospicjum im. Ojca Maksymiliana Kolbe – 06.12.2005 r. - w Poradni Medycyny Paliatywnej przy Poradni Onkologicznej – 06.12.2005 r.

• w Poradni Medycyny Paliatywnej w Gryfinie – 02.01.2005 r.

• w Hospicjum im. Św Jana Ewangelisty w Szczecinie – 27 12.2005 r.

• w Poradni Medycyny Paliatywnej przy RSO w Szczecinie – 30 12.2005 r.

• w NZOZ- Amimed w Szczecinie w dniu 07.02.2005r........
Ta poradnia nie jest poradnią Opieki Paliatywnej, ale Poradnią Leczenia Bólu Nienowotworowego.

• w NZOZ- ie „ Centrum Opieki Paliatywnej w Szczecinie” – Hospicjum dla Dzieci – 09.02.2006 r.

Z pośród kontrolowanych jednostek tylko jedna ma wszystkie formy opieki paliatywno / hospicyjnej, jest to Hospicjum Św. Jana Ewangelisty w Szczecinie.

• Jednostka jest dobrze wyposażona w sprzęt i aparaturę medyczną.

• W Hospicjum tym w czerwcu 2005 r. nastąpiła zmiana zespołu lekarzy.

• Aktualnie zatrudnionych jest 11 lekarzy, w tym 2 specjalistów z medycyny paliatywnej,

• Jednostka uzyskała akredytację Ministra Zdrowia do prowadzenia specjalizacji w dziedzinie medycyny paliatywnej dla lekarzy

• Funkcję dyrektora pełni ks. Leszek Woroniecki. Zespół Hospicjum jest wielodyscyplinarny. Zatrudniony jest też duszpasterz, pracownik socjalny, psycholog, rehabilitant oraz 70 wolontariuszy nie medycznych.

• Procedury medyczne są tu wykonywane starannie i fachowo.

• Ze względu na to, że dyrektor tego hospicjum, ksiądz Leszek Woroniecki wyraził gotowość rozszerzenia zakresu i ilości usług paliatywno / hospicyjnych oraz ze względu na to, że hospicjum jest jednostką dobrze zorganizowaną, to może ona pełnić rolę Centrum Opieki paliatywno / hospicyjnej dla miasta Szczecina. Ponieważ uzyskało akredytację Ministra Zdrowia do prowadzenia specjalizacji w dziedzinie medycyny paliatywnej dla lekarzy możliwe jest stosunkowo szybkie utworzenie terenowych filii.

Zgadzam się z dyrektywami europejskimi (wytyczne REC 2003 Komitetu Ministrów dla państw członkowskich dotyczących organizacji opieki paliatywnej), że powinny powstawać specjalistyczne, niezależne jednostki opieki paliatywnej/hospicyjnej. W jednostkach tych podstawową specjalnością jest opieka paliatywna, która zapewniana jest przez zespół interdyscyplinarny pod kierownictwem profesjonalisty właściwie wyszkolonego i doświadczonego w dziedzinie opieki paliatywnej.

Doświadczenia innych miast wskazują, że najlepszym rozwiązaniem jest istnienie jednego silnego ośrodka opieki paliatywno / hospicyjnej w danym mieście. Ułatwia to identyfikację ośrodka przez chorych i lekarzy (jedno miejsce świadczenia usług, jeden numer telefonu) oraz umożliwia oszczędności ze zlikwidowania powielanych etatów dyrektorskich, księgowych, sekretarek.... do dalszego rozwoju opieki paliatywno / hospicyjnej. Organizacja taka zapobiega również niezdrowej rywalizacji pomiędzy ośrodkami i to w obliczu zbliżającej się śmierci podopiecznych, którzy często liczą, że może w innym ośrodku Opieki Paliatywnej ich uzdrowią.

Tak powstaje wielki bałagan organizacyjny.

W chwili obecnej istnieje potrzeba zorganizowania ośrodka - poradni w centrum miasta, ponieważ osoby starsze i chore mają trudność z dotarciem do Poradni Medycyny Paliatywnej, znajdującej się na ul Pokoju 77. Liczę, że w tym przedsięwzięciu pomoże Prezydent Miasta Szczecina.

Hospicjum im. Ojca Maksymiliana Kolbe w Koszalinie.

Hospicjum to ma w swojej strukturze 2 formy opieki paliatywno / hospicyjnej:

• Hospicjum Stacjonarne

• Hospicjum Domowe oraz wolontariat niemedyczny.
Hospicjum współpracuje z Poradnią Medycyny Paliatywnej przy Poradni Onkologicznej Szpitala Wojewódzkiego w Koszalinie.

Jeśli chodzi o pozostałe kontrolowane poradnie województwa to pewne problemy są wspólne. Dyrektorzy szpitali zajmują się raczej administrowaniem niż rozwijaniem opieki paliatywnej. W żadnym ze szpitali nie działa hospicjum domowe. W moich rozmowach z dyrektorami podkreślałam konieczność zorganizowania hospicjum domowego.

Jedynie przy Poradni Opieki Paliatywnej przy Poradni Onkologicznej przy Regionalnym Szpitalu Onkologicznym , przemianowanej na gabinet Medycyny Paliatywnej przy Poradni Onkologicznej RSO jest zakontraktowane Hospicjum Domowe

Kontrola jakości leczenia w kontrolowanych jednostkach wypadła pomyślnie; jednak zawężanie pracy tylko do poradni z ograniczoną ilością wizyt domowych jest naganne. Nadal jest dziwna jest sytuacja w Gryficach. Tutaj działają 2 jednostki:

1) Poradnia Medycyny Paliatywnej przy NZOZ–e ”Spec – Med.”

 

2) Poradnia Medycyny Paliatywnej przy SP ZZOZ

 

Obydwie poradnie są usytuowane w tym samym gabinecie, w obydwóch poradniach pracuje ten sam lekarz i ta sama pielęgniarka. Sprzęt wypożyczany pacjentom jest wspólny. NFZ opłaca obydwie poradnie.

Zaopatrzenie w sprzęt rehabilitacyjny w terenie jest mizerne. Szczególnie brakuje materaców przeciwodleżynowych, wytwornic tlenowych, środków pomocniczych takich jak chodzików, foteli - sedesów itp.

Prawie wszyscy lekarze i pielęgniarki pracujący w opiece paliatywno / hospicyjnej prawie od początku ich istnienia odbyli obowiązkowy podstawowy kurs z opieki paliatywnej, psychoonkologii, a także kurs doskonalący w 2005 r. podstawowy – aktualizujący wiedzę.

Pamiętając, że wyleczalność raka w Polsce wynosi tylko 30%,musimy być świadomi, ze ilość podopiecznych pacjentów opieki paliatywnej będzie stale wzrastała.

Z tego powodu też musimy rygorystycznie pilnować, by w NFZ w Szczecinie sprawiedliwie dzielono środki finansowe na medycynę paliatywną.

Sprawiedliwy podział środków jest również sprawą etyczną.

NFZ w Szczecinie przeznacza na przykład na opiekę paliatywną tylko 1,33 PLN na mieszkańca Województwa Zachodniopomorskiego, a np.w Województwie Warmińsko - Mazurskim 5,62 PLN.

Osobodzień w hospicjum stacjonarnym jest u nas najniżej opłacany. Za 1 osobodzień otrzymujemy tylko 97,50 PLN, a np. w województwie Wielkopolskim 142,50.

Występowałam kilkakrotnie o zwiększenie finansowania opieki paliatywnej /hospicyjnej, w naszym województwie, jednaj bez żadnego efektu.

Na prośbę Dyrektora NFZ w Szczecinie zaopiniowałam 2 wnioski osób w sprawie zasadności proponowanego leczenia bólu przez innych specjalistów celem zastosowania ewentualnie innych, alternatywnych form leczenia.

Edukacja:

• Hospicjum Św. Jana Ewangelisty zorganizowało 40 – godzinny kurs podstawowy i przypominający z zakresu medycyny paliatywnej dla wszystkich zatrudnionych w opiece paliatywnej/ hospicyjnej w naszym województwie.

• Dodatkowo, dzięki zaangażowaniu niektórych starostów powiatów udało się włączyć do uczestnictwa w kursie lekarzy i pielęgniarki z powiatów, w których nie ma jeszcze żadnych form opieki paliatywnej/ hospicyjnej. Kurs ten ukończyło łącznie 102 lekarzy i pielęgniarek.

• Z kolei 2 – dniowy kurs dla lekarzy rodzinnych zorganizowałam przy współudziale Katedry Medycyny Rodzinnej Pomorskiej Akademii Medycznej pt. „ Onkologia z elementami opieki paliatywnej”.

   

  • Ponadto w zakresie edukacji prowadzone były:

    • wykłady dla lekarzy Hospicjum Św. Jana Ewangelisty

    • wykłady dla lekarzy i pielęgniarek w Kołobrzegu, Barlinku, Szczecinie

    • wykłady:

    w niektórych klinikach PAM- u, dla pielęgniarek rodzinnych, środowiskowych, zatrudnionych w szpitalach, na kursach.

    dla wolontariuszy nie medycznych z Hospicjum Św. Jana ewangelisty w Szczecinie Prowadziłam dwukrotnie w 2005 r. wykłady na konferencjach organizowanych przez izby pielęgniarskie.

    • Aktualnie w Szczecinie mamy:

    4 lekarzy specjalistów w dziedzinie medycyny paliatywnej.

    3 lekarzy specjalizujących się, w tym 1 na etacie rezydenckim opłacanym przez Ministerstwo zdrowia.

    Istnieje jeszcze pilna potrzeba wyspecjalizowania 26 lekarzy.

    9 lekarzy z naszego województwa jest w trakcie otwierania specjalizacji z dziedziny medycyny paliatywnej, z czego 3 ze Szczecina i 6 z Województwa Zachodniopomorskiego

• Liczę, że dzięki temu w naszym województwie zaczną szybko znikać tzw. białe plamy; w szczególności zaś zaczną powstawać hospicja domowe, początkowo jednak jako filie Hospicjum Św. Jana Ewangelisty.

• Hospicjum Św. Jana Ewangelisty uzyskało w 2005 r. akredytację do prowadzenia specjalizacji w dziedzinie medycyny paliatywnej dla lekarzy. Prowadzone były też liczne programy edukacyjno - informacyjne dla społeczeństwa w radiu, telewizji oraz wywiady w prasie.

• Byłam w stałej łączności z konsultantem krajowym.

• Mimo, że proponowałam współpracę w kwestii opiniowania jednostek opieki paliatywnej przed uaktualnianiu rejestru w Zachodniopomorskim Rejestrze Zakładów Opieki Zdrowotnej nie udało mi się wpłynąć na decyzję usunięcia z rejestru 1 poradni opieki paliatywnej w Szczecinie, która pełni śladowe ilości usług, natomiast niewątpliwie wprowadza zamieszanie organizacyjne w szczególności dla chorych tj Poradni Medycyny Paliatywnej „Amimed”.

• Znacznie większy problem może wyniknąć z powodu nieuprawnionego zarejestrowania kolejnego już hospicjum dla dorosłych pod płaszczykiem organizowania hospicjum domowego dla dzieci przez Zachodniopomorska Fundację Hospicjum dla Dzieci. Zarejestrowano go bez mojej wiedzy. Wprowadza to chaos organizacyjny, mimo nośnego hasła słusznej opieki paliatywnej dla dzieci.

Dla uzdrowienia sytuacji proponuję: W pierwszej więc kolejności

1) wykreślić z rejestru Wojewody Hospicjum Domowe dla Dorosłych w nowo powstającej jednostce Hospicjum Domowego dla Dzieci.

 

2) wykreslić Poradnię Medycyny Paliatywnej z NZOZ-u „Amimed, który ma tylko niepotrzebnie zakontraktowanych 15 usług paliatywnych w miesiącu. NZOZ „Amimed” prowadzi jedyną w mieście Poradnię Leczenia Bólu Nienowotworowego.

Nadmieniam, że leczenie bólu nowotworowego jest również akceptowane przez NFZ w ogólnych poradniach leczenia bólu. Poradnie Medycyny Paliatywnej muszą być integralnie związane z Hospicjum Domowym. Przekazywanie pogarszających się zwykle nagle pacjentów do innych jednostek powoduje u chorych i ich rodzin niepotrzebny stres. Organizowanie kilku jednostek opieki paliatywnej w Szczecinie już teraz pokazuje bezsens takiego postepowania. Taki chaos ułatwia dyrektorom jednostek powiekszania ich budżetu dla własnych celów, na pewno nie służy to chorym.

Jak się okazuje, ci sami pracownicy: lekarz zatrudniony w Amimedzie, pracuje również w gabinecie Medycyny Paliatywnej przy Poradni Onkologicznej Regionalnego Szpitala Onkologicznego, pielęgniarka z Amimedu w Hospicjum Dziecięcym, Ordynator działu Anestezjoliogii RSO kieruje pracą byłej Poradni Opieki Paliatywnej a aktualnie Gabinetem Medycyny Paliatywnej przy Poradni Onkologicznej

 

3) W Gryficach należy wykreślić jedną z poradni medycyny paliatywnej, gdyż dwie istniejące , finansowane przez NFZ, a prowadzone przez tego samego lekarza i tą samą pielęgniarkę, używają tego samego sprzętu pomocniczego i są typowym przykładem niegospodarności.

Na tych 3 przykładach wyraźnie widać, że chodzi tu nie o faktyczną opiekę nad terminalnie chorymi, a o zdobywanie dodatkowych państwowych funduszy na zasilanie dyrekcji, gdyż pacjenci w tych przypadkach nic nie zyskują. Słuszne wydaje mi się przemianowanie Poradni Opieki Paliatywnej przy RSO na gabinet Medycyny Paliatywnej przy Poradni Onkologicznej RSO. Cieszyłabym się, gdyby Pani Dyrektor RSO utrzymała z przed 2 lat propozycję przekazania większości usług do Hospicjum Św. Jana Ewangelisty. Wówczas ten ośrodek miałby szansę większego rozwoju i stanowiłby wreszcie prawdziwe Centrum Opieki Paliatywnej dla Dorosłych..

Podczas kontroli zauważyłam, że wg danych z informatora statystycznego ochrony zdrowia województwa Zachodniopomorskiego za 2004 r. znacznie zmalała liczba zgonów na nowotwory złosliwe w Szczecinie. Byłby to pocieszające, gdyby nie moje podejrzenie, że z kilku powodów jest to wynikiem lekceważenia zgłaszania przez lekarzy nowotworów złosliwych przy zgonach do rejestru nowotworów przy RSO.

W Szczecinie zgony stwierdzają lekarze zatrudniani przez firmy pogrzebowe, a ci nie zawsze mają dostęp do pełnej dokumentacji lekarskiej. Z informacji uzyskanych podczas kontroli dowiedziałam się też, ze jeśli trafi do opieki długoterminowej pacjent nowotworowy lub trafi taki pacjent na oddział szpitalny, wówczas NFZ nie zapłaci za procedury. W takich sytuacjach pomija się wpisywanie rozpoznania nowotworu.

Utrzymywałam kontakt z Urzędem Marszałkowskim w sprawie przyszłych planów zdrowotnych. Pragnę podkreślić, iż Rada Europy ( 1999), oraz Światowa Organizacja Zdrowia (2000) uznały opiekę paliatywną i leczenie bólu - podstawowe składowe opieki u kresu życia, jako zadania priorytetowe dla polityki zdrowotnej realizowanej przez państwa, co jest nieodłącznie związane z respektowaniem prawa do umierania w spokoju i godności. Opieka Paliatywną jest ważna, tak jak działania profilaktyczne, jak działania pro zdrowotne oraz promowanie postępów medycznych

W dniu 12 listopada 2003 r. Komitet Ministrów przyjął wytyczne Rady Europy Rec 24 KOMITETU MINISTRÓW DLA PAŃSTW CZŁONKOWSKICH DOTYCZĄCE ORGANIZACJI OPIEKI PALIATYWNEJ

Jadwiga Zwiegińcew

Konsultant Wojewódzki

w dziedzinie medycyny paliatywnej

dla województwa zachodniopomorskiego

>> Sprawozdania Konsultantów Wojewódzkich za rok 2005

Opieka paliatywna w województwie zachodniopomorskim:

>> sprawozdanie za rok 2004

>> sprawozdanie za rok 2003

aktualizowano: 2006-12-07

informacje i komunikaty z: [2005] [2004 cz. 2] [2004 cz. 1] [2003]
powrót do: [planszy głównej]