SPRAWOZDANIA KONSULTANTÓW WOJEWÓDZKICH

ZA ROK 2004

województwo zachodniopomorskie

Jadwiga Zwiegińcew

Konsultant Wojewódzki

w dziedzinie medycyny paliatywnej

dla województwa zachodniopomorskiego

Szczecin, 31 stycznia 2005 r.

Pan Stanisław Wziątek

WOJEWODA ZACHODNIOPOMORSKI

Sprawozdanie konsultanta wojewódzkiego

w dziedzinie Medycyny Paliatywnej za rok 2004

Nowa Definicja Opieki Paliatywnej, opracowana przez WHO kładzie większy nacisk na zapobieganie cierpieniu:

Opieka paliatywna jest działaniem, które poprawia jakość życia chorych i ich rodzin stających wobec problemów związanych z zagrażającą życiu chorobą, poprzez zapobieganie i znoszenie cierpienia dzięki wczesnej identyfikacji oraz bardzo starannej ocenie i leczeniu bólów i innych problemów somatycznych, psychosocjalnych i duchowych.

Aktualna sytuacja w zakresie opieki paliatywnej w Województwie Zachodniopomorskim:

• Województwo Zachodniopomorskie zamieszkuje ogółem 1 696 073 mieszkańców.

• Ogólna liczba zgonów w ciągu 2003 roku wynosiła:

  • 149 248,

  • z czego na nowotwory złośliwe 3366.

• Dostęp do pełnej opieki paliatywnej ma tylko 585 331 mieszkańców Województwa Zachodniopomorskiego -( 34,51% ). Są to mieszkańcy:

  • miasta Szczecina (na prawach powiatu),

  • miasta Koszalina ( na prawach powiatu) oraz

  • powiatu koszalińskiego.

• Dostęp do częściowej opieki paliatywnej ma 353 081 mieszkańców Województwa Zachodniopomorskiego (20,81% ) Są to mieszkańcy powiatu:

  • gryfińskiego,

  • gryfickiego,

  • kamieńskiego,

  • stargardzkiego,

  • miasta Świnoujście (miasto na prawach powiatu)

• Bez dostępu do opieki paliatywnej (w promieniu ok. 30 km od jednostki opieki paliatywnej) jest 757 661 mieszkańców Województwa Zachodniopomorskiego (44,67%). Są to mieszkańcy powiatu:

  • choszczeńskiego,

  • goleniowskiego,

  • łobeskiego,

  • myśliborskiego,

  • polickiego,

  • pyrzyckiego,

  • białogardzkiego,

  • drawskiego,

  • kołobrzeskiego,

  • sławieńskiego,

  • szczecineckiego,

  • świdwińskiego i

  • wałeckiego.

Pełną opiekę paliatywna w naszym województwie zapewniają tylko dwa ośrodki:

Są to:

• 1) Hospicjum Św. Jana Ewangelisty W Szczecinie;

  posiada wszystkie podstawowe formy opieki paliatywnej, zapisane w statucie jednostki:

  • Hospicjum Stacjonarne,

  • Hospicjum Domowe czynne 24 godziny na dobę oraz przez 7 dni w tygodniu,

  • Poradnia Opieki Paliatywnej,

  • Hospicjum Domowe Dla Dzieci,

  • dzienny pobyt dla pacjentów dochodzących.

• 2) Hospicjum im. Ojca Maksymiliana Kolbe - Koszalin;

  posiada następujące formy opieki paliatywnej, zapisane w statucie jednostki:

  • Hospicjum Stacjonarne,

  • Hospicjum Domowe czynne 24 godz. na dobę i przez 7 dni w tygodniu.

  • Współpracuje z Poradnią Opieki Paliatywnej przy Poradni Onkologicznej Szpitala Wojewódzkiego w Koszalinie.

Częściową opiekę paliatywną zapewniają następujące ośrodki:

• 1) Regionalny Szpital Onkologiczny - Poradnia Opieki Paliatywnej, zarejestrowana przy Poradni Onkologicznej z możliwością wyjazdu do domów chorych. Przyjmuje większość pacjentów w mieście, ale nie spełnia wymaganych kryteriów hospicjum domowego. Zatrudnia 10 lekarzy w tym 2 specjalistów w dziedzinie medycyny paliatywnej ,okresowo 3. lekarzy oddelegowanych z RSO, i na kontraktach. Czynna jest od poniedziałku do piątku od godziny 7 -ej do 14,35.

• 2) Gryfino

• 3) Gryfice

• 4) Kamień Pomorski

• 5) Stargard Szczeciński

• 6) Świnoujście

Białe plamy - miasta, gdzie nie ma aktualnie opieki paliatywno/ hospicyjnej:

• 1) Białogard

• 2) Choszczno

• 3) Drawsko Pomorskie

• 4) Goleniów

• 5) Kołobrzeg

• 6) Łobez

• 7) Myślibórz

• 8) Police

• 9) Pyrzyce

• 10) Sławno

• 11) Szczecinek

• 12) Świdwin

• 13) Wałcz

Wkrótce przedstawię propozycję systemowego zorganizowania jednostek opieki paliatywnej w całym Województwie Zachodniopomorskim.

Z upoważnienia Wojewody Zachodniopomorskiego przeprowadziłam kontrolę jednostek opieki paliatywno / hospicyjnej, pod względem:

• organizacji,

• kwalifikacji kadry medycznej,

• wyposażenia w sprzęt i aparaturę medyczną oraz

• przestrzegania zalecanych standardów medycznych.

Kontrolę jednostek opieki paliatywno / hospicyjnej przeprowadziłam w następujących dniach:

• - w Poradni Opieki Paliatywnej w Stargardzie Szczecińskim - 03.09.04r.

• - w Poradni Opieki Paliatywnej w Świnoujściu - 10.09.04r.

• - w Poradni Opieki Paliatywnej wKamieniu Pomorskim - 24.09.04r.

• - w Poradni Opieki Paliatywnej wGryficach - 01.10.04r.

• - w Koszalinie:

  • w Hospicjum im. Ojca Maksymiliana Kolbe oraz

  • w Poradni Opieki Paliatywnej przy Poradni Onkologicznej - 22.10.04r.

• - w poradni Opieki Paliatywnej w Gryfinie - 29.10.04r.

• - w Hospicjum im. Św Jana Ewangelisty w Szczecinie - 05. 11. 04.

• - w Poradni Opieki Paliatywnej przy RSO w Szczecinie - 19.11.04r.

• - w NZOZ- Amimed w Szczecinie w dniu 04.01.04r. Ta poradnia nie jest poradnią Opieki Paliatywnej, ale Poradnią Leczenia Bólu Nienowotworowego.

Dyrektor RSO - mój pracodawca, wyraziła zgodę na zwolnienie mnie z pracy na dni kontroli w podległych jednostkach, jednak bez prawa do wynagrodzenia w tym okresie.

Z pośród kontrolowanych jednostek tylko jedna ma wszystkie formy opieki paliatywno / hospicyjnej. Jest to

Hospicjum Św. Jana Ewangelisty w Szczecinie.

Jednostka jest dobrze wyposażona w sprzęt i aparaturę medyczną.

• W Hospicjum tym w miesiącu wrześniu nastąpiła zmiana zespołu lekarzy.

• Aktualnie zatrudnionych jest 9 lekarzy, w tym 1 specjalista medycyny paliatywnej, drugi współpracuje z Hospicjum.. Zespołem kieruje dr. n. med. Aleksandra Kładna. Personel średni nie zmienił się.

• Podjęłam się też prowadzenia systematycznych szkoleń z opieki paliatywnej dla całego zatrudnionego tu zespołu.

• Funkcję dyrektora pełni ks. Leszek Woroniecki. Zespół Hospicjum jest wielodyscyplinarny. Zatrudniony jest też duszpasterz, pracownik socjalny, psycholog i inni zgodnie z wymogami.

• Posiada, co jest niezmiernie ważne - wolontariat.

• Procedury medyczne są tu wykonywane starannie i fachowo.

• Ze względu na to, że dyrektor tego hospicjum, ksiądz Leszek Woroniecki wyraził gotowość rozszerzenia zakresu i ilości usług paliatywno / hospicyjnych oraz ze względu na to, że hospicjum jest jednostką dobrze zorganizowaną, to może ona pełnić rolę Centrum Opieki Paliatywno / hospicyjnej dla miasta Szczecina.

Wystąpiłam w tej sprawie do dyrektora Wydziału Zdrowia i Opieki Społecznej pana Tomasza Lachowicza. Zgadzam się z dyrektywami europejskimi, że ośrodki opieki paliatywnej powinny być niezależnymi jednostkami, nie częściami innych oddziałów szpitalnych. Doświadczenia innych miast wskazują, że najlepszym rozwiązaniem jest istnienie jednego silnego ośrodka opieki paliatywno / hospicyjnej w danym mieście. Ułatwia to identyfikację ośrodka przez chorych i lekarzy (jedno miejsce i jeden numer telefonu) oraz NFZ. Organizacja ta zapobiega niezdrowej rywalizacji.

W chwili obecnej istnieje potrzeba zorganizowania ośrodka - poradni w centrum miasta, ponieważ osoby starsze i chore mają trudność z dotarciem do Golęcina. Liczę, że w tym przedsięwzięciu pomoże prezydent miasta Szczecina. Poradnia Paliatywna istniejąca przy Regionalnym Szpitalu Onkologicznym wydaje się być bardziej predysponowana do bycia poradnią leczenia bólu nowotworowego dla województwa. Nazwę „ paliatywny" lepiej zarezerwować jedynie dla ośrodka paliatywno - hospicyjnego. Z racji negatywnej dla niektórych osób konotacji słowa „ hospicjum" proponujemy nazwę „ Centrum Opieki Paliatywnej", które obejmowałoby Hospicjum i poradnię w centrum miasta. Opieka paliatywno / hospicyjna powinna zapewniać opiekę 24godziny na dobę, przez 7 dni w tygodniu.

Kolejną jednostką wymagającą wyróżnienia jest

Hospicjum im. Ojca Maksymiliana Kolbe w Koszalinie.

Hospicjum to otrzymało jedną z 12 nagród przyznanych przez Ministra Polityki społecznej z okazji Dnia Pracownika Socjalnego. Opiniowałam ten wniosek.

• Hospicjum to znalazło się jednak w bardzo kłopotliwej sytuacji w połowie 2004 roku, kiedy to spółka zarządzająca budynkiem, w którym mieści się ośrodek stacjonarny zaczęła wymagać większych opłat za dzierżawienie pomieszczeń oraz za media.

• Interweniowałam w tej sprawie w Urzędzie Marszałkowskim. Wyjeżdżałam do Koszalina, by bliżej zapoznać się z nurtującym dyrekcję Hospicjum problemem. Spotkałam się też w tej sprawie z Prezydentem Miasta Koszalina.

• Efektem końcowym było to, że doszło do zakończenia konfliktu i aktualnie jest decyzja budowania nowego, własnego budynku tylko dla hospicjum.

• Wystosowałam pismo w sprawie dofinansowania budowy tego hospicjum przez fundusze europejskie.

Jeśli chodzi o pozostałe kontrolowane poradnie województwa to pewne problemy są wspólne.

Dyrektorzy szpitali zajmują się raczej administrowaniem niż rozwijaniem opieki paliatywnej. W żadnym ze szpitali nie działa hospicjum domowe. Nie ma też odnośnych zapisów w statutach szpitali. W rozmowach moich z dyrektorami podkreślałam konieczność zorganizowania hospicjum domowego oraz zalegalizowania jego w statutach jednostek.

Kontrola jakości leczenia wypadła pomyślnie, jednak zawężanie pracy tylko do poradni bez wizyt domowych tak jak w Gryfinie i Gryficach jest naganne.

Szczególnie dziwna jest sytuacja w Gryficach. Tutaj działają 2 jednostki, co ciekawsze obie w tym samym gabinecie, ten sam lekarz, ta sama pielęgniarka i ten sam sprzęt. Jedna poradnia jest zorganizowana w ramach szpitala, druga jako NZOZ, ale w pomieszczeniach przychodni przyszpitalnej. NFZ opłaca obydwie poradnie.

Zaopatrzenie w sprzęt w terenie jest mizerne. Szczególnie brakuje materaców przeciw - odleżynowych, wytwornic tlenowych, środków pomocniczych takich jak chodzików, foteli - sedesów itp.

Przy okazji zagospodarowywania tzw „ białych plam na mapie naszego województwa trzeba będzie przeorganizować również te poradnie w poradnie niepubliczne.

Z przykrością stwierdzam, że mimo, iż udało mi się nakłonić do zorganizowania hospicjum domowego, a więc podstawowej formy opieki paliatywnej dyrektora szpitala w Stargardzie Szczecińskim oraz w NZOZ - ie w Sławnie Narodowy Fundusz Zdrowia odmówił finansowania tych jednostek, za to zawarł kontrakty w ramach medycyny paliatywnej w 3 zakładach opiekuńczo - leczniczych dla pacjentów w stanie apalicznym. Przeciwko tym, a także innym będę protestować i spróbuję spowodować, by pieniądze państwowe na medycynę paliatywną były uczciwie wydatkowane.

Prawie wszyscy lekarze i pielęgniarki pracujący w opiece paliatywno / hospicyjnej prawie od początku jej istnienia odbyli obowiązkowy podstawowy kurs z opieki paliatywnej, psychoonkologii, a także kurs doskonalący. Wszystkie te kursy organizowałam na początku powstawania opieki paliatywno/hospicyjnej, w latach l994/5. Jesienią br zorganizuję podobny kurs podstawowy - uaktualniający wiedzę lekarzy i pielęgniarek zatrudnionych w opiece paliatywno/hospicyjnej z naszego województwa.

Pamiętając, że wyleczalność raka w Polsce wynosi tylko 30%,musimy być świadomi, ze ilość podopiecznych pacjentów opieki paliatywnej będzie stale wzrastała.

Z tego powodu też musimy rygorystycznie pilnować, by w NFZ w Szczecinie sprawiedliwie dzielono środki finansowe na medycynę paliatywną. Sprawiedliwy podział środków jest również sprawą etyczną.

NFZ w Szczecinie przeznacza na przykład na opiekę domową tylko 0,37 PLN na mieszkańca województwa Zachodniopomorskiego, a w województwie Warmińsko - Mazurskim 2,67 PLN. Roczna kwota na świadczenia medycyny paliatywnej w Województwie Zachodniopomorskim stawia nas na 15 - tym miejscu w Polsce. Wiedząc, że NFZ w Szczecinie upokarza opiekę paliatywną wystosowałam w dniu 15- go sierpnia 2004 roku pismo do Dyrektora NFZ w Szczecinie w nadziei, że zabezpieczy dodatkowe środki finansowe dla jednostek opieki paliatywnej działających na terenie naszego województwa na 2005 rok. Tak się nie stało. Do dzisiaj nawet nie otrzymałam na to pismo odpowiedzi.

Na prośbę Dyrektora NFZ w Szczecinie zaopiniowałam 4 wnioski osób w sprawie zasadności proponowanego leczenia bólu przez innych specjalistów celem zastosowania ewentualnie innych, alternatywnych form leczenia.

W zakresie edukacji prowadzone były:

• wykłady dla lekarzy Hospicjum POZ

  • w Koszalinie,

  • Kołobrzegu,

  • Pyrzycach,

  • Świnoujściu,

  • Szczecinie

  • Wałczu,

• kurs dla lekarzy specjalizujących się w Medycynie Rodzinnej w PAM- ie,

• wykłady w:

  • niektórych klinikach PAM- u,

  • Wyższym Seminarium Duchownym,

  • dla pielęgniarek rodzinnych, środowiskowych, zatrudnionych w szpitalach, na licznych kursach.

   

• Z okazji 10 - lecia Poradni Opieki Paliatywnej przy RSO w dniu 31 stycznia łącznie z dyrekcją RSO zorganizowałam sympozjum, na którym była bardzo duża frekwencja.

• Kolejne sympozjum zorganizowane było w dniu 05.06.2004 r. przy współudziale Zachodniopomorskiego Oddziału Wojewódzkiego Kolegium Lekarzy Rodzinnych w Polsce -„Lancet".

  Temat sympozjum:

  Rola lekarza podstawowej opieki zdrowotnej w opiece nad zaawansowaną choroba nowotworową.

  • - pod patronatem konsultanta krajowego w dziedzinie medycyny paliatywnej - prof. dr hab. n. med. Krystyny de Walden - Gałuszko,

  • doc. hab. n. med. Witolda Lukasa.

  • Wykładowcami byli głównie lekarze specjaliści z medycyny Paliatywnej ze Szczecina oraz ze Stargardu Szczecińskiego. .

• W Pomorskiej Akademii Medycznej, na Wydziale Pielęgniarstwa została zorganizowana Samodzielna Pracownia Medycyny paliatywnej, którą kieruje dr. n. med. Mariola Lembas - Sznabel.

Aktualnie w Szczecinie mamy:

• 4 lekarzy specjalistów w dziedzinie medycyny paliatywnej,

• 2 specjalizujących się, w tym 1 na etacie rezydenckim opłacanym przez Ministerstwo zdrowia.

• Kolejny lekarz ze Szczecinka otworzył specjalizację z medycyny paliatywnej

Prowadzone były też liczne programy edukacyjno - informacyjne dla społeczeństwa w radiu, telewizji oraz wywiady w prasie. Brałam również udział w posiedzeniu sądu lekarskiego w charakterze biegłego w sprawie dr Adamczyka Dariusza.

• Byłam w stałej łączności z konsultantem krajowym.
   

• Nawiązałam kontakt z jednostką prowadzącą w Województwie Zachodniopomorskim Rejestr Zakładów Opieki Zdrowotnej celem zasad wykorzystania zbliżającego się okresu ponownej rejestracji wszystkich zakładów w celu usunięcia z rejestru błędnie zarejestrowanych komórek organizacyjnych nie posiadających możliwości realizacji świadczeń w zakresie opieki paliatywnej; skorygowania w rejestrze niewłaściwie przyjętych oznaczeń kodowych komórek organizacyjnych realizujących świadczenia w zakresie opieki paliatywnej.
   

• Nawiązałam też kontakt z Urzędem Marszałkowskim, celem ustalenia zasad opiniowania działań podejmowanych w trakcie działań planistycznych związanych z opracowywaniem planów na rok 2006 - w zakresie bilansu potrzeb i możliwości ich spełnienia w zakresie opieki paliatywnej.

   

• Środki finansowe przeznaczone na realizowanie zadań nałożonych na opiekę paliatywną pozyskiwane są tylko z NFZ, a w Hospicjach również z innych źródeł. Wysokość przekazywanych środków jest stanowczo za niska. Wywołuje to frustrację wśród zatrudnionych pracowników a co zatem idzie prowadzi do zespołu wypalania zawodowego wśród większości.

   

• Pragnę podkreślić , iż Rada Europy ( 1999), oraz Światowa Organizacja Zdrowia (2000) uznały opiekę paliatywną i leczenie bólu - podstawowe składowe opieki u kresu życia, jako zadania priorytetowe dla polityki zdrowotnej realizowanej przez państwa, co jest nieodłącznie związane z respektowaniem prawa do umierania w spokoju i godności. Opieka Paliatywną jest ważna, tak jak działania profilaktyczne, jak działania pro zdrowotne oraz promowanie postępów medycznych

   

• W dniu 12 listopada 2003 r. Komitet Ministrów przyjął wytyczne Rady Europy Rec 24 KOMITETU MINISTRÓW DLA PAŃSTW CZŁONKOWSKICH DOTYCZĄCE ORGANIZACJI OPIEKI PALIATYWNEJ.

Łączę wyrazy szacunku i poważania

Jadwiga Zwiegińcew

Konsultant Wojewódzki

w dziedzinie medycyny paliatywnej

dla województwa zachodniopomorskiego

>> Sprawozdania Konsultantów Wojewódzkich za rok 2005

Opieka paliatywna w województwie zachodniopomorskim:

>> sprawozdanie za rok 2003

aktualizowano: 2006-12-07

informacje i komunikaty z: [2005] [2004 cz. 2] [2004 cz. 1] [2003]
powrót do: [planszy głównej]